Jarenlang was de VCA-norm de standaard, maar de Safety Culture Ladder (SCL) wint snel terrein binnen aanbestedingen in de bouw, infra en industrie. Uitsluitend sturen op veiligheidssystemen is achterhaald, want het monitoren van veiligheidsgedrag is minstens zo belangrijk. Een actuele ontwikkeling is de mogelijke gelijkstelling van VCA-MAX met SCL-trede 3. Organisaties zijn naarstig op zoek naar handvatten en actuele informatie, want wat betekent deze ontwikkeling voor de praktijk?
Wat is het verschil tussen VCA en Safety Culture Ladder?
VCA
Als je zoekt naar een kort antwoord, dan zou je kunnen zeggen dat VCA het systeem toetst en SCL de cultuur. VCA-bedrijfscertificering heeft als doel het aantoonbaar veilig werken binnen risicovolle omgevingen en richt zich primair op:
- procedures
- instructies
- risico-inventarisaties
- veiligheidsafspraken
Safety Culture Ladder
De Safety Culture Ladder en de VCA-MAX kijken verder dan dat, want hierbij staat vooral de manier waarop mensen zich gedragen rondom veiligheidstopics centraal. Bij SCL en de VCA -MAX draait het om:
- leiderschap
- aanspreekcultuur
- voorbeeldgedrag
- betrokkenheid van medewerkers
- veiligheid als vast onderdeel van dagelijkse besluitvorming
Wat betekent SCL-niveau 3 eigenlijk?
Safety Culture Ladder niveau 3 staat voor proactief veiligheidsbewustzijn. Veiligheid op papier is een goed begin, maar uitsluitend richten op procedures en instructies is een te enkelzijdige benadering. Door veiligheid een zichtbaar onderdeel te maken van het dagelijks handelen binnen de organisatie en de leidinggevende actief het goede voorbeeld te laten geven, dát is waar je het verschil maakt.
Als veiligheid een vaststaand topic op de werkvloer is, dan voelen medewerkers zich vrij om elkaar aan te spreken op onveilig gedrag. Ook wordt veiligheid niet als een verplicht riedeltje gezien, maar als een gedeelde verantwoordelijkheid. Veiligheid is een beladen onderwerp dat structureel wordt besproken in werkoverleggen. Als er iets fout gaat, dan wordt een incident geregistreerd en gebruikt om ervan te leren.
Veiligheid is in die situatie geen losstaand thema meer, maar een vaststaand onderdeel van de bedrijfsvoering. SCL niveau 3 draait om zoveel meer dan vastgestelde procedures voor organisaties, zoals gedrag, leiderschap en cultuur.
Wordt VCA-MAX gelijkgesteld aan SCL-niveau 3?
VCA-MAX wordt mogelijkerwijs gelijkgesteld aan SCL-trede 3. De inhoudelijke beoordeling ligt onder andere bij SCCM, beheerder van het VCA-stelsel, in afstemming met partijen binnen het SCL-framework. cresco-consultancy hoopt dat deze gelijkstelling er komt voor MKB Nederland, zodat de kosten en de tijd gemoeid met het behalen en behouden van deze certificaten niet een te grote belasting gaan vormen.
Maar wat belangrijk is om te begrijpen: zelfs bij een gelijkstelling blijft veiligheidscultuur leidend. Alleen een certificaat aan de muur is onvoldoende. Met andere woorden: VCA kan gelden als instap, maar organisaties moeten nog steeds aantoonbaar werken aan gedrag én leiderschap en hopelijk kan dit in de toekomst door middel van een VCA-MAX of een SCL-certificaat.
Wat zien we veelvuldig in de praktijk gebeuren?
We zien dat veel organisaties met VCA tegen dezelfde punten aanlopen:
- veiligheid ligt bij één functionaris in plaats van bij het management;
- productie heeft prioriteit boven veilige werkwijzen;
- toolboxmeetings zijn geen dialoog;
- medewerkers durven elkaar niet aan te spreken;
- incidenten worden geregistreerd, maar niet structureel opgevolgd.
Als je de SCL- of VCA-MAX-audits succesvol wilt doorkomen, dan is nu de tijd om hierop te sturen, met of zonder gelijkstelling.
Wat kun je nu al doen?
Als je nu achterover leunt en wacht totdat het beleid definitief is, dan gaat er kostbare tijd verloren. Investeer je als organisatie nu al in veiligheidscultuur, dan sta je straks structureel sterker. Dit is wat je concreet kunt doen om je voor te bereiden op zowel SCL niveau 3 als toekomstbestendige VCA-MAX implementatie:
- betrek directie en leidinggevenden actief bij veiligheidszaken;
- maak veiligheid onderdeel van het reguliere werkoverleg;
- train leidinggevenden in voorbeeldgedrag;
- stimuleer medewerkers om elkaar te spreken;
- leg gedragsinterventies vast als objectief bewijs;
- koppel veiligheid aan dagelijkse werkzaamheden.
Hoe ondersteunt cresco-consultancy?
cresco-consultancy begeleidt organisaties bij VCA-MAX, de Safety Culture Ladder en geïntegreerde veiligheidssystemen, met een focus op de praktische vertaalslag naar de werkvloer. Geen papieren trajecten, maar structurele verbetering van veiligheidsgedrag.
Wil je weten waar jouw organisatie staat ten opzichte van SCL niveau 3 of een mogelijke VCA-MAX-gelijkstelling? Dan kijken we graag met je mee.
