Per 1 juli 2025 zijn er belangrijke wijzigingen doorgevoerd in VCA 2017/6.0. Deze wijzigingen raken direct de rol van leidinggevenden binnen je organisatie. De overgangsregeling loopt tot 1 juli 2026 en daarna moet je volledig voldoen aan de nieuwe eisen.
De kern van de wijziging is helder: leg als organisatie expliciet vast over welke leiderschapsvaardigheden jouw leidinggevenden moeten beschikken én toon aan dat je deze vaardigheden beoordeelt en ontwikkelt. Dit is geen uitsluitend administratieve aanpassing, aangezien het invloed heeft op de manier waarop je veiligheid in de praktijk organiseert.
Wat is er precies gewijzigd in de VCA-norm?
De aangepaste eisen binnen VCA 2017/6.0 verplichten je om:
- de benodigde vaardigheden van leidinggevenden te benoemen in functie-omschrijvingen;
- deze vaardigheden structureel terug te laten komen in beoordelingsgesprekken;
- rekening te houden met specifieke risico’s voor jouw organisatie;
- leiders actief te ondersteunen bij het ontwikkelen van deze vaardigheden.
De VCA-norm koppelt deze eisen expliciet aan de risico-inventarisatie en de aard van je werkzaamheden. Liggen er verhoogde veiligheidsrisico’s op de loer op de werkvloer, dan mag je het leiderschapsniveau daar niet los van zien.
Vanaf 1 juli 2026 geldt geen overgangsregeling meer, dus dan moet de VCA-norm aantoonbaar geborgd zijn in je systeem én de praktijk.
Wat betekenen de veranderingen in de VCA-norm 2025 voor jouw bedrijf?
Waarom legt VCA nu nadruk op leiderschapsvaardigheden?
Veilig werken is zoveel meer dan procedures. Het draait om keuzes op de werkvloer, die worden beïnvloed door leidinggevenden. Leidinggevenden bepalen onder andere:
- welke werkmethode wordt gekozen;
- wie wordt ingezet op risicovolle werkzaamheden;
- hoe veiligheidsinstructies worden besproken;
- of productiedruk zwaarder weegt dan veiligheid.
Ben je als leidinggevende onvoldoende in staat pom risico’s te analyseren, duidelijke besluiten te nemen of medewerkers aan te spreken, dan onstaat er ruimte voor onveilig gedrag. Deze wijziging erkent dat veiligheidscultuur begint leiderschap, zoals ook bij de Safety Culture Ladder het geval is.
Wat betekent dit concreet voor jouw organisatie?
Kijk verder dan de standaard functieomschrijvingen, want de norm verwacht dat je expliciet benoemt welke vaardigheden nodig zijn om veilig leiding te geven. Je moet aantonen dat er vaardigheden zijn, die daadwerkelijk worden beoordeeld en ontwikkeld, zoals:
- risicoanalyse en besluitvorming
- communicatieve vaardigheden
- voorbeeldgedrag
- het aanspreken van medewerkers
- toezicht houden en bijsturen.
Beoordeling vindt plaats via beoordelingsgesprekken, functioneringsgesprekken, opleidingsplannen en interne audits. Let op: tot 1 juli 2026 kun je tijdens audits nog verbeterpunten aangeven, maar na deze datum kan het leiden tot afwijkingen. Wacht dus niet tot het laatste moment!
Hoe pak je dit gestructureerd aan?
Een effectieve aanpak rondom de VCA-norm bestaat uit drie stappen:
- Analyseer welke risico’s kenmerken zijn voor jouw organisatie;
- Vertaal die risico’s naar concrete leiderschapscompetenties;
- Borg deze competenties in functieprofielen, beoordelingssystematiek en ontwikkeltrajecten.
Veel organisaties maken hier een fout: ze benoemen algemene competenties, zoals ‘communicatief sterk’ zonder dit te koppelen aan een veiligheidssituatie. Auditors kijken juist naar de relatie tussen risico’s en gedrag en dat vraag dus om maatwerk.
Waarom nu starten belangrijk is
Juli 2026 lijkt nog een ver-van-je-bedshow, maar in de praktijk zul je merken dat dit traject tijd kost. Functieprofielen moet je aanpassen, HR-processen moeten worden herzien en het is ook zaak om leidinggevenden te trainen en begeleiden.
Wie pas richting de zomer begint, loopt het risico dat leiderschap slechts op papier wordt vastgelegd in plaats van daadwerkelijk wordt ontwikkeld. Veiligheidscultuur ontwikkel je niet in een maand.
Dit is hoe cresco-consultancy ondersteunt
cresco-consultancy helpt je bij het vertalen van de nieuwe VCA-eisen naar een praktische en werkbare aanpak. We kijken naar jouw risicoprofiel, beoordelen bestaande functieprofielen en helpen bij het borgen van leiderschapsvaardigheden binnen je organisatie.
Uiteraard gebruiken we geen standaardsjabloon, maar een aanpak die past bij jouw werkzaamheden en auditpraktijk. Wil je weten of jouw organisatie klaar is voor de nieuwe leiderschapseisen binnen VCA, dan kijken we graag met je mee voordat de overgangsperiode afloopt. Neem direct contact op.
